Wzmacniacz z książeczki Valvo

[Misiek13]

o może jeszcze przerobić wejście na parę różnicową? A co tam, żródło w parze też . Wzmacniacz był projektowany w czasach, gdy tranzystory były drogie i cały jego urok to prostota przy zadowalających parametrach. Stosując ten kierunek można dość do dwudziestu tranzystorów na końcówkę .

Dobrze by było zastosować symetryczne zasilanie, w pełni komplementarny stopień wyjściowy, układ kaskody w stopniu napięciowym, lustro prądowe, ogranicznik prądu zwarcia i mamy typowy układ lat 80 i 90 czyli nadal retro.
Układ już zaczął tracić swój urok po modernizacji układu stabilizacji prądu spoczynkowego i zamianie tranzystorów sterujących tranzystory stopnia końcowego na krzemowe.
Jest wiosna i czasu i chęci na symulacje brakuje ale jakoś się zmusiłem i oto układ:

oryg.png

Na początku zależność prądu spoczynkowego w stanie ustalonym dla różnych napięć zasilania – niebieski 25V, czerwony 30V i błękitny 35V. Widać brak rezystora kompensacyjnego.

I0(tamb).png

Teraz grzanie układu przez 20 minut sygnałem 12V 50Hz. Oto wynik:

oryg grzanie 1260 -2.png

Stygnięcie po ustąpieniu sygnału po 20 minutach. Prąd spoczynkowy spadł do 17mA czyli jest ok.

oryg styg 1200-1260.png

Inny przypadek. Dotychczas radiator Q15 miał rezystancję termiczną 5K/W a Q16 5,5K/W. Zmniejszę radiatory do 15K/W każdy. Pojemność cieplna bez zmian. Oto wynik. Temperatura złącza Q15 osiągnęła 85 stopni.

grzanie 1260 maly 15.png

Po ustąpieniu sygnału prąd spoczynkowy spada do 6,6mA. Mało ale jeszcze ok.

Styg 1200-1260 maly 15.png

Podsumowując te symulacje musimy pamiętać:
- rezystancja termiczna radiatora nie jest stała lecz maleje ze wzrostem różnicy temperatur powierzchni radiatora i otoczenia.
- symulacje były wykonywane dla tranzystorów krzemowych a nie germanowych więc układ nie będzie się tak samo zachowywał
- współczynniki temperaturowe zmieniają się wraz z prądem płynącym przez dany element półprzewodnikowy – maleją ze wzrostem prądu
- współczynniki temperaturowe maleją ze wzrostem temperatury
- współczynniki temperaturowe są różne dla różnych elementów a wartość -2,3mV/K jest wartością typową
- przy zmianach temperatury zmieniają się także inne istotne parametry tranzystora mające wpływ na działanie układu.

Kolejny temat – układ z dodatkową diodą – aby go zastosować i aby działał poprawnie muszą być spełnione następujące warunki:
- Napięcie przewodzenia diody UAK przy prądzie ok 3mA powinno być zbliżone do napięcia UBE tranzystora germanowego – przy zastosowaniu D9Ż lub AAP120 napięcie UAK może być zdecydowanie wyższe.
- Współczynniki temperaturowe diody i tranzystora muszą być zbliżone.
Dopiero pomiary dadzą odpowiedź.

[Olkus]

Wzmacniacz zrobił się taki "ładniejszy" bardziej symetryczny :win

To może jeszcze przerobić wejście na parę różnicową? A co tam, żródło w parze też . Wzmacniacz był projektowany w czasach, gdy tranzystory były drogie i cały jego urok to prostota przy zadowalających parametrach. Stosując ten kierunek można dość do dwudziestu tranzystorów na końcówkę .

Teoretycznie można Ale to już będzie kompletnie inny wzmacniacz, może kiedyś zrobię coś w ten deseń. W tym układzie więcej większych zmian nie planuję. Kiedyś oszczędzano na tranzystorach, to prawda więc teraz kiedy są tanie i dostępne można dodać te dwa więcej dla poprawy układu.

Romekd dzięki za doprecyzowanie. O różnorodności diod sam się przekonałem mierząc posiadane, o czym wyżej wspomniałem, co ciekawe najniższe napięcie miały stare produkcji CEMI (albo kogoś innego - w każdym razie w częściowo metalowej obudowie). Myślę, że tu dobieranie najlepszych możliwych diod nie ma sensu, to nie ma być w końcu super precyzyjny układ.

Misiek13 dzięki za wynioski i symulację. Czyli wychodzi na to, że zmodyfikowany układ regulacji prądu spoczynkowego dużo zmienia także przy krzemie.
Co do diody... Rzeczywiście te wszystkie małe mają dosyć duży spadek napięcia. Wychodzi na to, że trzeba będzie użyć np. DZG4, bo te mają odpowiednio niski spadek napięcia.

Pozdrawiam,
A.

[Romekd]

Jako diody germanowej możesz też użyć złącza baza-kolektor lub baza-emiter, lub tranzystora (oczywiście germanowego) z połączoną bazą z kolektorem i w ten sposób również uzyskasz germanowe "złącze diodowe" i to dużo lepsze niż to w małej diodzie germanowej, szczególnie ostrzowej, jak wymienione tu typy AAPxxx.

Pozdrawiam
Romerk

[Einherjer]

Ja kiedyś kupiłem sporo AC153K, bardzo dobrze się do tego nadają, bo obudowa jest izolowana

[AZ12]

Witam

Co do diody... Rzeczywiście te wszystkie małe mają dosyć duży spadek napięcia. Wychodzi na to, że trzeba będzie użyć np. DZG4, bo te mają odpowiednio niski spadek napięcia.

Porównywałem diody AAP1xx z odbiornika radiowego i miały one przy przy prądzie kilkunastu miliamperów spadek napięcia większy od krzemowych BAT42 z barierą shottky, a nawet zwykłych 1N4148.

[Olkus]

Dzięki za sugestię z tranzystorami. Przypomnieliście mi, że mam chyba kilkadziesiąt germanowych PNP bez oznaczeń - tzw. "buble" zagranicznej produkcji, na dodatek NOS. Leżały dość długo w szufladzie, bo nie było do czego użyć czegoś takiego ale może tu się nadadzą (trzeba będzie spróbować zmierzyć upływności, czy nie są tragicznie duże...).

Porównywałem diody AAP1xx z odbiornika radiowego i miały one przy przy prądzie kilkunastu miliamperów spadek napięcia większy od krzemowych BAT42 z barierą shottky, a nawet zwykłych 1N4148.

Zgadza się, te diody germanowe mają większy spadek napięcia od nowoczesnych krzemowych, nie mówiąc o Shottky. Akurat leżąca na stole 1N5819 - spadek 0,19V. AAP120 - 0,53V. Czyli ponad 2x więcej.
Mierzone miernikiem, więc przy małym prądzie. Dla paru mA będzie nieco inaczej ale karty katalogowe 1N5819 podają ok. 0,25V dla małych prądów.

Pozdrawiam,
A.

[Romekd]

Dzięki za sugestię z tranzystorami. Przypomnieliście mi, że mam chyba kilkadziesiąt germanowych PNP bez oznaczeń - tzw. "buble" zagranicznej produkcji, na dodatek NOS. Leżały dość długo w szufladzie, bo nie było do czego użyć czegoś takiego ale może tu się nadadzą (trzeba będzie spróbować zmierzyć upływności, czy nie są tragicznie duże...).

Porównywałem diody AAP1xx z odbiornika radiowego i miały one przy przy prądzie kilkunastu miliamperów spadek napięcia większy od krzemowych BAT42 z barierą shottky, a nawet zwykłych 1N4148.

Zgadza się, te diody germanowe mają większy spadek napięcia od nowoczesnych krzemowych, nie mówiąc o Shottky. Akurat leżąca na stole 1N5819 - spadek 0,19V. AAP120 - 0,53V. Czyli ponad 2x więcej.
Mierzone miernikiem, więc przy małym prądzie. Dla paru mA będzie nieco inaczej ale karty katalogowe 1N5819 podają ok. 0,25V dla małych prądów.

Pozdrawiam,
A.

Ale przy bardzo małych prądach, które występują w detektorze AM lub FM oraz np. prostowniku radia kryształkowego "Detefon" (lub np. diodzie sondy w.cz. miernika V-640, którego oporność wejściowa wynosi bodajże, jeśli dobrze sobie przypominam, 100 MΩ) spadki napięcia na germanowych diodach ostrzowych są bardzo niskie i często ich wartość wynosi zaledwie kilkanaście mV, co jest nieosiągalne dla diod krzemowych, nawet Schottky'ego. Tak samo niskie potrafią być spadki napięcia przewodzenia na złączach baza-emiter i baza-kolektor w germanowych tranzystorach. Po prostu prądy, o których tu mówicie, dla ostrzowych diod germanowych są już stosunkowo wysokie i stąd większe spadki napięcia.

Pozdrawiam
Romek