Rezystory w GFE-112

[zbicie]

Czy w głowicy FM Gfe-112 (z czasu wprowadzania CCIR) rezystory są niskoszumowe ? (niektóre wyglądają na węglowe, inne większe ładne kolorowe z wyraźnymi paskami, młt). Czy warto wymienić na metalizowane ?

[Romekd]

Czołem.
Głowica GFE-112 była już nowszym i bardziej czułym typem, z dwubramkowym mosfetem we wzmacniaczu w.cz. i nowszymi tranzystorami o małych szumach (BF414 w mieszaczu i BF440 w oscyaltorze), jednak z tego co pamiętam większość polskich głowić zawierała zwykłe warstwowe rezystory węglowe, których tolerancja rezystancji wynosiła ±5% i ±10%. Czasami widywałem w polskich głowicach rezystory produkcji zachodniej, jednak i one prawdopodobnie były nadal rezystorami węglowymi o podobnej tolerancji, choć wyglądały nieco lepiej od krajowych, a tak w ogóle to rezystorów typu MŁT z oznaczeniem paskowym w ogóle się nie produkowało (przynajmniej ja takich nie kojarzę). Czy warto wymieniać rezystory w głowicy na metalizowane? Myślę, że nie ma to większego sensu, gdyż szumy w głowicy generują głownie półprzewodniki (tranzystor wzmacniacza w.cz. i tranzystor mieszacza). Poniżej fragment schematu tunera radiowego i wykaz użytych w głowicy GFE-112 rezystorów.

Schemat głowicy GFE-112_1.png

Elementy głowicy GFE-112_2.png

Obwody wejściowe, gdzie sygnał ma najniższą amplitudę nie zawierają rezystorów, które w sposób istotny mogłyby wpływać na szumy wzmacniacza (przez rezystor polaryzujący bramkę pierwszą mosfeta nie płynie żaden znaczący prąd, a jego rezystancja jest bardzo duża w stosunku do impedancji wyjściowej obwodu rezonansowego, więc i ten rezystor nie wnosi istotnych szumów).

Pozdrawiam
Romek

[zbicie]

Dzięki Romekd za odzew.
MLT to nie paskowy, poznałem po kolorze - sraczkowy.
A czy przy czułości głowicy rzędu uV szum termiczny rezystora 100k na bramce nie będzie miał znaczenia (chyba że szumy będą blokowane przez kondensator - kombinuje sobie) ?

[Romekd]

Spróbuję to w miarę prosto wyjaśnić. Dla wejścia tranzystora T1 (bramki G1 mosfeta BF961) źródłem szumu jest impedancja źródła sygnału (tu źródłem jest obwód rezonansowy /transformator impedancji/ L1/2 wraz z towarzyszącymi podzespołami). Wejście głowicy stanowi strojony, rezonansowy transformator z obwodami L1/2, który dopasowuje impedancję anteny 75 Ω do impedancji wejściowej bramki tranzystora. Jeśli dobrze widzę (na zdjęciu poniżej), to antena z kablem koncentrycznym o impedancji 75 Ω włączana jest do jednego zwoju uzwojenia pierwotnego L1, a antenę z wyjściem symetrycznym 300 Ω (z kablem płaskim o takiej samej impedancji falowej) może być podłączana do pełnego uzwojenia L1, w tym wypadku liczącego dwa zwoje, z odczepem na masie, w połowie uzwojenia, czyli po pierwszym zwoju. Uzwojenie wtórne liczy (znowu, jeśli dobrze widzę...) 4,5 zwoju, co daje przekładnię impedancji równą 20,25 dla jednego zwoju i anteny 75 Ω oraz 5,0625 dla dwóch zwojów uzwojenia pierwotnego z podłączoną anteną 300 Ω. W obu przypadkach bramka pierwsza tranzystora "widzi" impedancję o wartości ok. 1,5 kΩ po stronie wtórnej, co z dodanym do tego rezystorem 100 kΩ daje wartość ok. 1,49 kΩ, czyli prawie dokładnie tą samą. Wszystkie rezystory o tej samej wartości rezystancji, niezależnie od typu (metalizowany, węglowy, drutowy...) na swoich doprowadzeniach wykazują identyczne napięcie szumu, zależne tylko od wartości rezystancji i temperatury rezystora. Spadek napięcia na rezystorze 100 kΩ (R2) jest równy ok. 0 V, czyli w takim przypadku nie występuje na nim żaden dodatkowy szum, wywołany przepływem prądu, więc nie ma żadnego znaczenia czy ten rezystor będzie węglowy czy jakiś wybitnie niskoszumowy, np. precyzyjny, cienkowarstwowy, metalizowany... Tak więc jego wymiana na rezystor "lepszy" jest zbędna, gdyż nie przyniesie ona żadnych realnych korzyści w parametrach szumowych analizowanej głowicy...

Głowica od strony elementów.jpg

Pozdrawiam
Romek

[traxman]

W polskich tunerach, chyba więcej zdziałasz modyfikując uproszczone do granic możliwości zasilacze.
Dla próby można nawet dać zwykłe stabilizatory 78M15, w miejsce najczęściej stosowanych filtrów CRC lub prostych stabilizatorów z diodą zenera.
Aby zbytnio nie grzebać można nawet tuner zasilić z zasilacza laboratoryjnego (oczywiście pomijając transformator) i sprawdzić jak zmieni się poziom zakłóceń na wyjściu.

[zbicie]

Tak też zrobiłem. Remontuję mojego Radmora 5102 w którym prawie 30 lat temu adoptowałem GFE-112. Zasilacz składa się z dwóch części: +40v zasila przedwzmacniacz, barwę dźwięku (wymieniłem tylko kondensatory na sporo większe) i +18V które zasila strojenie, głowicę, p.cz. ,automatykę. Tu producent sobie zaoszdzędził i "pożyczył" napięcie stabilizowane z sekcji +40V - brak na płytce kilku elementów. Nie lutowałem ich, uznałem że +18V jest ważniejsze i przerobiłem: dwoma tranzystorami w tej sekcji steruje TL431.

[Romekd]

Czołem.
Jak już wspominałem, zmiana rezystorów na bardziej niskoszumowe nie poprawi parametrów szumowych głowicy GFE-112, ale już zmiana pierwszego tranzystora na bardziej niskoszumowy, o niższym współczynniku NF, może bardzo poprawić sytuację. Użyty tranzystor BF961 był jednym z wcześniej opracowanych i miał typowy współczynnik NF na poziomie 1,8 dB., maksymalny i jeszcze dopuszczalny równy 2,5 dB, a już np. nieco nowszy, dwubramkowy MOSFET typu BF981 miał wsp. szumów na poziomie 0,7 dB (przy 200 MHz). Niby te 1,1...1,5 dB to nie taka duża różnica, ale w przypadku głowic UKF każdy nawet ułamek decybela w tym parametrze pierwszego tranzystora toru może mieć spore znaczenie. Jeśli jest ktoś zainteresowany tematem szumów i czułości odbiorników radiowych oraz lepszym odbiorem dalszych lub słabszych stacji, mogę te zagadnienia omówić nieco szerzej. Czy są zainteresowani?

BF961.png

BF981.png

Pozdrawiam
Romek

[traxman]

Ja jestem zainteresowany - ciekawe jak sprawdziły by się dzisiejsze wzmacniacze monolityczne w miejscu tranzystora.
W sumie dużo łatwiej je kupić niż porządny tranzystor.
W temacie tunerów to warto pomyśleć nad nadajnikiem, bo prędzej czy później FM wyłączą.

[Ola Boga]

Czy są zainteresowani?

Ja chętnie przeczytam. Nie zajmuję się w.cz, ale jak to mówią - zawsze lepiej wiedzieć, niż nie wiedzieć...

[Szrot majster]

Ja jestem zainteresowany - ciekawe jak sprawdziły by się dzisiejsze wzmacniacze monolityczne w miejscu tranzystora.
W sumie dużo łatwiej je kupić niż porządny tranzystor.
W temacie tunerów to warto pomyśleć nad nadajnikiem, bo prędzej czy później FM wyłączą.

Witam!
Bardzo dobry nadajnik FM CCIR

Zrzut ekranu z 2026-07-14 18-38-12.png

Mam i bardzo ładna modulacja, jakość dźwięku na poziomie Polskiego Radia czy Radia Maryja,
Można taniej z Chin, ja kupiłem drożej
Te mają DAC USB wbudowany....Windows XP+, Linux, Chrome OS i pewnie MacOS/BSD wykrywają go z marszu.

Zrzut ekranu z 2026-07-14 18-40-43.png

I przenośny

Zrzut ekranu z 2026-07-14 18-43-45.png

Lepiej tak dosyłać do ulubionego radia swoją muzykę niż non-stop słuchać reklam specyfików na infekcje intymne, opuchnięte nogi czy "cudownych" leków na kaca.
Wystarczy mi profilowanych reklam na Facebooku a nie żebym jeszcze to w radiu musiał słuchać
Bo ile razy mam słuchać słów "Rostil" czy "Prostamol UNO"?
A co do FM-OFF nie byłbym taki pewien......zagrożenie ze strony Rosji nie zniknie, to jest kraj nieprzewidywalny, tam samo jak Korea Północna czy Iran

[Szrot majster]

Witam!
I jeszcze kwestia Radmora z GFE-112.
To dość stara głowica.....niech Autor nie oczekuje po niej czułości i selektywności tunerów DX-owych jak Kenwood KT-6040, SONY XDR-F1 czy hybryd DSR/FM na przykład Technisat, mam takiego Technisata i każdemu polskiemu tunerowi/amplitunerowi daleko do tego typu konstrukcji.
Obecnie słucham rano Jedynki i Radia PiK(kiedyś było na MW w Bydgoszczy i w okolicach i pierwsza stacja FM-STEREO z RTCN Bydgoszcz/Trzeciewiec) na Technics SA-EX100, jest tam znakomita głowica UKF , taka sama jak w kultowej wieży Panasonic SA-AK40 czy topowych tunerach Technics, żadne nasze wypociny nie mają startu do tego amplitunera.

[CHOPIN66]

Nie będzie FM-OFF kilka dni temu czytałem , ze w 2025 KRRiT zawiesiła plany wyłączenia ogólnopolskich nadajników UKF między 2026 a 2030 na czas nie określony do odwołania co ma związek z tym ,że infrastruktura UKF jest powszechna , nadawcy komercyjni nie są zainteresowani DAB+ z uwagi na wysokie koszt wdrożenia i konieczność wymiany infrastruktury. Ponadto eksperci zwracali uwagę , że o ile w przypadku telewizji analogowej przejście na telewizję cyfrową pociągnęło za sobą wzrost jakości obrazu tak radio analogowe broni się całkiem nieźle - FM oferuje lepszą jakość niż DAB+ gdzie często aby zmieścić wszystkie informacje w jednym kanale emituje się dźwięk mono .

[zbicie]

Przyglądnąłem się mojej głowicy. Zamiast BF-961 jest kanapka z dwóch równoległych BF-964 (wsp. szumów BF-964 to 1dB). Widziałem gdzieś na schematach urządzeń równoległe łączenie tranzystorów ale to nie były mosfety. Głowice kupiłem w BOMIS-ie jako CCIR .