Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Radioodbiorniki lampowe i wszystko co jest z nimi związane.

Moderatorzy: gsmok, tszczesn, Romekd, Einherjer, OTLamp

Awatar użytkownika
Romekd
moderator
Posty: 7440
Rejestracja: pt, 11 kwietnia 2003, 23:47
Lokalizacja: Zawiercie

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Romekd »

Czołem.
Dziękuję za ciekawe materiały, które mogą okazać się bardzo pomocne dla Kolegów zajmujących się przestrajaniem i w ogóle strojeniem starych odbiorników lampowych. Czy badał Pan czułość tych odbiorników? Na filmie przedstawiającym strojenie głowicy i toru p.cz. 10,7 MHz przedstawione zostały ulepszenia, pozwalające zwiększyć poziom sygnału niskiej częstotliwości na wyjściu demodulatora FM (detektora stosunkowego) oraz pokazany został sposób na przerobienie ostatniego stopnia wzmacniacza na pełniący jeszcze funkcję ogranicznika amplitudy. Pomysł zwiększenia rezystora polaryzującego siatkę ekranującą drugiego stopnia wzmacniacza p.cz. wydaje mi się niezły, natomiast odłączenie siatki trzeciej od masy i podłączenie jej do minusa kondensatora elektrolitycznego w demodulatorze w moim odczuciu wygląda bardziej na wprowadzenie pętli ARW w tym stopniu, który będzie zmniejszał wzmocnienie lampy dla dużych sygnałów. Na filmie widziałem, że głowica odbiera poprawnie niektóre sygnały stacji nawet przy odłączonej antenie i odłączonym przewodzie, łączącym głowicę z gniazdem antenowym, więc domyślam się, że poziomy sygnałów FM są w tej lokalizacji bardzo, bardzo wysokie, co ułatwia odbiór z anteną, mnie jednak interesuje zachowanie się radia dla małych sygnałów, których poziom na wyjściu kabla antenowego nie przekracza kilkudziesięciu mikrowoltów. Powrócę więc do pytania - jaka była czułość przestrajanych odbiorników? Czy była ona zmierzona? Ja wczoraj miałem okazję przestrajać koledze tuner Diory AS-642, który dla stacji monofonicznych na całym zakresie odbieranych częstotliwości miał po przestrojeniu czułość w okolicy ok. 1 μV. Poniżej link do filmu na YT, na którym widać jak demonstrowałem mojemu koledze czułość jego tunera po przestrojeniu.

https://www.youtube.com/watch?v=lpNUQj1kPRc

Jak widać na filmie poziom sygnału niskiej częstotliwości utrzymuje na wyjściu tunera stałą wartość, niezależnie od poziomu sygnału w.cz. na gnieździe antenowym (od kilkuset miliwoltów aż do ok. 1 μV).

Pozdrawiam
Romek
α β Σ Φ  Ω  μ π °C ± √ ² < ≤ ≥ > ^ Δ − ∞ α β γ ρ . . . .
bratyslaw
625...1249 postów
625...1249 postów
Posty: 771
Rejestracja: pt, 22 maja 2015, 09:04
Lokalizacja: Parczew

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: bratyslaw »

Witam,

Super wideo poradniki, kawał dobrej roboty! Postanowiłem skorzystać i przestroić głowicę "typ 1". Do ferrytowch rdzeni dokleiłem ok. 8,5 milimetrowe rurki mosiężne, zmieniłem kondensatory na takie, jak w filmie. Głowica generalnie działa, udało się pokryć cały zakres, ale niestety czułość mnie nie zadowala. Na lokalnej stacji o. Rydzyka listki lampy EM84 prawie się schodzą, na innych stacjach reakcja oka minimalna. Radio to Sonata, głowica podłączona przez symetryzator do anteny dachowej oddalonej ok. 60 km w linii prostej od wieży nadawczej. By wykluczyć rozstrojony tor p.cz. Sonaty, wyjście głowicy podłączyłem do radia samochodowego spreparowanego wiele lat temu przeze mnie na potrzeby strojenia głowic, wynik taki sam. Podejrzewam problem we wzmacniaczu w.cz., czekam więc na zamówione NanoVna by sprawdzić jego obwód rezonansowy. Chyba, że gdzieś indziej popełniam błąd?

Pozdrawiam!
Zybi64
10...14 postów
10...14 postów
Posty: 12
Rejestracja: pn, 8 grudnia 2025, 02:11

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Zybi64 »

Romekd pisze: czw, 18 grudnia 2025, 14:17 ...
Powrócę więc do pytania - jaka była czułość przestrajanych odbiorników?
...
Pomiar czułości chałupniczą metodą w otoczeniu wielu zakłóceń i przy podłączeniu do Tarabana pokazałam np. po przestrojeniu głowicy Elwro tzw. "blaszanki" od minuty 16.

https://www.youtube.com/watch?v=N3huxWJPIOM

Generalnie wszystkie głowice Elwro mają czułość w granicy ok. 10uV i nawet lepiej, bo inaczej nie odbierałbym na nich stacji DX-owych na UKF-ie w mojej lokalizacji.

pozdrawiam
Zbyszek
Zybi64
10...14 postów
10...14 postów
Posty: 12
Rejestracja: pn, 8 grudnia 2025, 02:11

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Zybi64 »

bratyslaw pisze: czw, 18 grudnia 2025, 16:31 Witam,

Super wideo poradniki, kawał dobrej roboty! Postanowiłem skorzystać i przestroić głowicę "typ 1". Do ferrytowch rdzeni dokleiłem ok. 8,5 milimetrowe rurki mosiężne, zmieniłem kondensatory na takie, jak w filmie. Głowica generalnie działa, udało się pokryć cały zakres, ale niestety czułość mnie nie zadowala. Na lokalnej stacji o. Rydzyka listki lampy EM84 prawie się schodzą, na innych stacjach reakcja oka minimalna. Radio to Sonata, głowica podłączona przez symetryzator do anteny dachowej oddalonej ok. 60 km w linii prostej od wieży nadawczej. By wykluczyć rozstrojony tor p.cz. Sonaty, wyjście głowicy podłączyłem do radia samochodowego spreparowanego wiele lat temu przeze mnie na potrzeby strojenia głowic, wynik taki sam. Podejrzewam problem we wzmacniaczu w.cz., czekam więc na zamówione NanoVna by sprawdzić jego obwód rezonansowy. Chyba, że gdzieś indziej popełniam błąd?

Pozdrawiam!
Za dobą czułość w głowicach Elwro odpowiada głównie:
1. Dobra współbieżność strojenia wzmacniacza w.cz. Nie jest to prosta sprawa do zrobienia, a sprawdzić to można za pomocą SDR-a (kontrola heterodyny) i NWT-200 (kontrola wzmocnienia wzm. w.cz.)
2. Dobranie odtłumienia mostka p.cz. na granicy wzbudzenia - dobrać kondensator C113
3. Prawidłowe zestrojenie obwodu wejściowego, ale przy wartościach przeze mnie podanych nie powinno być z tym problemu

pozdrawiam
Zbyszek
Zybi64
10...14 postów
10...14 postów
Posty: 12
Rejestracja: pn, 8 grudnia 2025, 02:11

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Zybi64 »

Romekd pisze: czw, 18 grudnia 2025, 14:17 ...
Ja wczoraj miałem okazję przestrajać koledze tuner Diory AS-642, który dla stacji monofonicznych na całym zakresie odbieranych częstotliwości miał po przestrojeniu czułość w okolicy ok. 1 μV. Poniżej link do filmu na YT, na którym widać jak demonstrowałem mojemu koledze czułość jego tunera po przestrojeniu.

https://www.youtube.com/watch?v=lpNUQj1kPRc

Jak widać na filmie poziom sygnału niskiej częstotliwości utrzymuje na wyjściu tunera stałą wartość, niezależnie od poziomu sygnału w.cz. na gnieździe antenowym (od kilkuset miliwoltów aż do ok. 1 μV).

Pozdrawiam
Romek
Tu mam pomiar czułości tunera AS-215 na poziomie 2 uV
https://www.youtube.com/watch?v=1G49OQIME10&t=586s

Jeszcze odnośnie czułości na poziomie uV to w bliźniaczym z obudowy tunerze Bruns 2502 musiałem zmniejszyć czułość tunera też do ok. 2 uV, bo inaczej funkcja wyciszania/cichego strojenia nie działała :)

pozdrawiam
Zybi64
10...14 postów
10...14 postów
Posty: 12
Rejestracja: pn, 8 grudnia 2025, 02:11

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Zybi64 »

Romekd pisze: czw, 18 grudnia 2025, 14:17 ...
Pomysł zwiększenia rezystora polaryzującego siatkę ekranującą drugiego stopnia wzmacniacza p.cz. wydaje mi się niezły, natomiast odłączenie siatki trzeciej od masy i podłączenie jej do minusa kondensatora elektrolitycznego w demodulatorze w moim odczuciu wygląda bardziej na wprowadzenie pętli ARW w tym stopniu, który będzie zmniejszał wzmocnienie lampy dla dużych sygnałów.
...
Zwiększenie rezystora polaryzującego S2 w drugim stopniu p.cz. miało za zadanie:
1. Zwiększenie działania ogranicznika pentodowego, co uzyskujemy właśnie poprzez zmniejszenie wzmocnienia toru p.cz. Przy wartości pierwotnej tor ten pracował praktycznie na maksymalnym wzmocnieniu.
2. Zmniejszenie wzmocnienia stopnia p.cz. gdyż tor się wzbudzał przy optymalnym zestrojeniu. Stopień ten wzbudzał się nawet gdy obwód pierwotny detektora stosunkowego nie był zestrojony na częstotliwość środkową, więc o stabilności toru p.cz. przy jego zestrojeniu obwodu pierwotnego detektora po dodaniu kondensatora 4 pF nie było już mowy.

Podpięcie siatki hamującej S3 do minusa kondensatora w detektorze stosunkowym ma na celu wzmożenie pracy granicznika pentodowego - tak, jest to typowe działanie ARW.

Pozdrawiam
Zbyszek
Awatar użytkownika
Romekd
moderator
Posty: 7440
Rejestracja: pt, 11 kwietnia 2003, 23:47
Lokalizacja: Zawiercie

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Romekd »

Czołem.
Zybi64 pisze: czw, 18 grudnia 2025, 23:21
Romekd pisze: czw, 18 grudnia 2025, 14:17 ...
Ja wczoraj miałem okazję przestrajać koledze tuner Diory AS-642, który dla stacji monofonicznych na całym zakresie odbieranych częstotliwości miał po przestrojeniu czułość w okolicy ok. 1 μV. Poniżej link do filmu na YT, na którym widać jak demonstrowałem mojemu koledze czułość jego tunera po przestrojeniu.

https://www.youtube.com/watch?v=lpNUQj1kPRc

Jak widać na filmie poziom sygnału niskiej częstotliwości utrzymuje na wyjściu tunera stałą wartość, niezależnie od poziomu sygnału w.cz. na gnieździe antenowym (od kilkuset miliwoltów aż do ok. 1 μV).

Pozdrawiam
Romek
Tu mam pomiar czułości tunera AS-215 na poziomie 2 uV
https://www.youtube.com/watch?v=1G49OQIME10&t=586s

Jeszcze odnośnie czułości na poziomie uV to w bliźniaczym z obudowy tunerze Bruns 2502 musiałem zmniejszyć czułość tunera też do ok. 2 uV, bo inaczej funkcja wyciszania/cichego strojenia nie działała :)

pozdrawiam
Dziękuję za namiar na konkretny fragment filmu. Faktycznie pomiar czułości tunera AS-215 wykazał ją na poziomie ok. 2 μV przy odstępie sygnału użytecznego od szumów na poziomie 26 dB. Obejrzałem film dalej i odniosłem wrażenie, że znalazłem drobny błąd w momencie obliczania poziomu zniekształceń THD (fragment filmu z minuty 16:56 - https://www.youtube.com/watch?v=1G49OQIME10&t=1016s ). Poszczególne składowe całkowitego sygnału niskiej częstotliwości sumują się nie bezpośrednio, a jako sumy poszczególnych składowych podniesionych do kwadratu i wynik uzyskiwany jest przez wyciągnięcie pierwiastka kwadratowego z tak uzyskanej sumy składowych podniesionych wcześniej do kwadratu. Na filmie poziom zniekształceń THD został wyliczony przez bezpośrednie odejmowanie od poziomów zniekształceń THD z szumami i poziomu samego szumu, przez co przy THD+N=0,44% i N=0,18% uzyskany został wynik 0,26% dla samych THD, gdy po uwzględnieniu poprawnej (jak sądzę) metody obliczeń poziom samych zniekształceń THD powinien wynieść 0,4015%, czyli ok. 0,4%, jeśli się nie pomyliłem w wyliczeniach.

Pozdrawiam
Romek
α β Σ Φ  Ω  μ π °C ± √ ² < ≤ ≥ > ^ Δ − ∞ α β γ ρ . . . .
Zybi64
10...14 postów
10...14 postów
Posty: 12
Rejestracja: pn, 8 grudnia 2025, 02:11

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Zybi64 »

Nie sądzę, aby PMZ-11 tak to interpretował, chociaż przy pomiarach różnymi programami komputerowymi taki tok rozumowania byłby zapewne właściwy. Bardziej ciekawi mnie inny aspekt takich pomiarów. Mianowicie, strojąc tunery z podwójnym obwodem przesuwnika fazy detektora kwadraturowego nie zauważyłem żadnych zmian we wskazaniach przy regulacji tym drugim obwodem. I tu jest moje pytanie, czy ktoś robił takie pomiary lepszym sprzętem? Jaki jest uzysk w zmniejszeniu zniekształceń THD dzięki temu drugiemu obwodowi. Czy PMZ-11 jest za "cienki" na takie pomiary? Niestety nikt mi na takie pytanie jeszcze nie odpowiedział, nawet z tych "wielkich" na YT.

Pozdrawiam
Zbyszek
Awatar użytkownika
Romekd
moderator
Posty: 7440
Rejestracja: pt, 11 kwietnia 2003, 23:47
Lokalizacja: Zawiercie

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Romekd »

Czołem.
Zybi64 pisze: pt, 19 grudnia 2025, 13:23 Nie sądzę, aby PMZ-11 tak to interpretował, chociaż przy pomiarach różnymi programami komputerowymi taki tok rozumowania byłby zapewne właściwy.
To nie jest kwestią interpretacji, tylko podstawową zasadą sumowania wielu sygnałów i obliczania w ten sposób wartości skutecznej napięcia. Jeżeli jeden sygnał prosty (sinusoidalny) miałby np. wartość skuteczną 3 mV, a drugi 10 mV, to w wyniku ich nałożenia na siebie sygnał wynikowy będzie miał wartość 10,44 mV, a nie 13 mV. Szum w paśmie akustycznym będzie dodawał się do sygnałów użytecznych w podobny sposób jak kilka prostych sygnałów pojedynczych, choć szum zawiera wiele przypadkowych składowych częstotliwości w swoim widmie, tak samo jak jego amplituda w danej chwili również jest przypadkowa. Przy założeniu, że PMZ-11 poprawnie określa stosunek sygnałów harmonicznych do wartości częstotliwości podstawowej oraz poprawnie mierzy stosunek podstawowej do sygnału szumu, to zasada sumowania składowych będzie taka sama jak w podanym przeze mnie przykładzie (po prostu nie może być inaczej).
Zybi64 pisze: pt, 19 grudnia 2025, 13:23 Bardziej ciekawi mnie inny aspekt takich pomiarów. Mianowicie, strojąc tunery z podwójnym obwodem przesuwnika fazy detektora kwadraturowego nie zauważyłem żadnych zmian we wskazaniach przy regulacji tym drugim obwodem. I tu jest moje pytanie, czy ktoś robił takie pomiary lepszym sprzętem? Jaki jest uzysk w zmniejszeniu zniekształceń THD dzięki temu drugiemu obwodowi. Czy PMZ-11 jest za "cienki" na takie pomiary? Niestety nikt mi na takie pytanie jeszcze nie odpowiedział, nawet z tych "wielkich" na YT.
Robiłem takie pomiary i analizy wyników. Dwa odpowiednio połączone obwody LC w demodulatorze zawsze dawały dużo niższy poziom zniekształceń THD niż układ z pojedynczym obwodem rezonansowym. By przeprowadzić takie pomiary nie wystarczył sam generator ADRET (ten widoczny na przedstawionym przeze mnie filmie), gdyż jego wewnętrzny generator 1 kHz już sam dawał stosunkowo wysoki poziom zniekształceń THD, musiałem posłużyć się "generatorem" w karcie muzycznej lub generatorem zewnętrznym. Za to modulator FM generatora ADRET wykazywał doskonałą liniowość, więc podając na niego wejście wysokiej jakości sygnał zewnętrzny, dało się go wykorzystywać przy pomiarach zniekształceń wprowadzanych przez tory FM odbiorników radiowych i starych odbiorników telewizyjnych. Okazało się, że nawet proste układy scalone, jak choćby popularny TBA120S (wykorzystany chociażby w odbiornikach RADMOR serii 5100), po zastosowaniu podwójnych obwodów w demodulatorze charakteryzowały się dużo niższym poziomem THD w sygnale wyjściowym. Na ten temat zamierzam wkrótce zamieścić kilka wpisów w temacie o odbiornikach tranzystorowych.

Pozdrawiam
Romek
α β Σ Φ  Ω  μ π °C ± √ ² < ≤ ≥ > ^ Δ − ∞ α β γ ρ . . . .
Zybi64
10...14 postów
10...14 postów
Posty: 12
Rejestracja: pn, 8 grudnia 2025, 02:11

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Zybi64 »

W żaden sposób nie kwestionuję Twoich teoretycznych analiz, a jedynie odnoszę się do mojego konkretnego pomiaru konkretnym przyrządem, w którym poziom szumów N w oczywisty sposób podbija mi wskazania na mierniku o taką wartość. Jakbym ustawił THD badanego obwodu na bardzo, bardzo niskim poziomie to wskazania miałbym na poziomie N i dlatego pozwoliłem sobie na zwykłą różnicę obu wartość. Natomiast z ciekawością obejrzę pomiary z drugim obwodem przesuwnika, a najlepiej jeszcze z analizą co do minimalnych wymogów sprzętu pomiarowego, gdyż tego na razie na YouTube się nie uświadczy.
Sprzętu klasy super się raczej nie dorobię, ale mam jeszcze kartę dźwiękową Behringer UMC202HD, ale wymaga ona pewnych przeróbek, aby mogła być wykorzystana do pomiarów audio. A tak w ogóle, to marzy mi się stereo generator RF FM.

Pozdrawiam
Zbyszek
Einherjer
2500...3124 posty
2500...3124 posty
Posty: 2810
Rejestracja: pt, 22 stycznia 2010, 18:34
Lokalizacja: Wałbrzych

Re: Przestrojenie głowic lampowych UKF Elwro DEA na pełne pasmo CCIR

Post autor: Einherjer »

Zybi64 pisze: pt, 19 grudnia 2025, 16:37 W żaden sposób nie kwestionuję Twoich teoretycznych analiz, a jedynie odnoszę się do mojego konkretnego pomiaru konkretnym przyrządem, w którym poziom szumów N w oczywisty sposób podbija mi wskazania na mierniku o taką wartość. Jakbym ustawił THD badanego obwodu na bardzo, bardzo niskim poziomie to wskazania miałbym na poziomie N i dlatego pozwoliłem sobie na zwykłą różnicę obu wartość.
Gdybyś natomiast zaczął zwiększać THD przekonał byś się, że THDN nie wzrasta o tyle o ile zwiększyłeś THD, dlatego że wartość RMS nieskorelowanych sygnałów dodaje się tak jak opisał Romek. Proste odjęcie tych wartości jest błędne, nawet jeśli zdrowy rozsądek podpowiada inaczej. Matematyka nie zawsze jest intuicyjna.