Rezystory w GFE-112

[Romekd]

Czołem,

To nie jest głowica z syntezą, tylko z pętlą PLL (i to nie całą, bo sama pętla jest na zewnątrz, w głowicy jest tylko generator VCO).

Prawdę powiedziawszy nie wiem czy Twoja uwaga jest słuszna Różnica między popularnym określeniem "synteza", a "pętla PLL" jest subtelna (pozorna), gdyż określenie "synteza częstotliwości" jest pojęciem ogólnym (cel/efekt), natomiast "pętla PLL" (Phase-Locked Loop), to konkretna metoda realizacji tej syntezy. W praktyce współczesnej elektroniki te dwa pojęcia są tak ściśle powiązane, że bardzo trudno je rozróżnić, ponieważ większość układów "syntezy" buduje się właśnie w oparciu o pętlę PLL. Twoje wtrącenie wydaje mi się zbliżone do uwagi do innej mojej wypowiedzi, gdzie napięcie w sieci elektrycznej 230 V nazwałem "zmiennym", a inny Użytkownik Forum zarzucił mi, że powinienem użyć określenia "przemiennym" (lub "naprzemiennym"), choć przebieg napięcia przemiennego jest jednym z możliwych rodzajów napięcia zmiennego. No cóż, jak się nie ma nic do powiedzenia w danym temacie, to można się chociaż przyczepić do użycia jakiegoś słowa, użytego w sposób rzekomo nieprawidłowy...

Pozdrawiam
Romek

[atom1477]

Może masz rację.
Ja się spotkałem z określeniem syntezy w przypadku CB, gdzie uzyskiwanie odpowiedniej częstotliwości było realizowane przez jakieś dziwne "łączenie" kilku częstotliwości. Może to określenie (przeczytane kiedyś w literaturze papierowej) wprowadziło mnie w błąd.

Natomiast tutaj synteza musi być wcześniej. PLL jedynie dostraja generator heterodyny (VCO) do częstotliwości podawanej przez syntezer.
Podana głowica nie zawiera niczego z tych rzeczy. Wszystko związane z ewentualną syntezą musi być gdzieś wcześniej. Więc nazywanie tej głowicy "głowicą z syntezą" jest trochę nieuprawnione. Ona ma możliwość pracy z syntezą (z PLL), ala sama jeszcze nią nie jest.
Musiała by na swojej PCB zawierać np. układ SAA1057 żeby ją tak nazwać.

[hellcat]

atom1477
Każda głowica strojona warikapem, gdzie sygnał z heterodyny jest wyprowadzony nadaję się do pracy z syntezą.
Tak jest w Glorii i tak zostało zaprojektowane w T10.
Naturalnie układ syntezy jest po za głowicą, żeby był bardziej uniwersalny, w końcu tych głowic montowali do różnych odbiorników.
Synteza to TSA 5522 sterowany po szynie I2C Atmel AT89C2051-24.
Dla mnie PLL jednoznacznie kojarzy się z rodzajem dekodera stereo.

[Romekd]

Może masz rację.
Ja się spotkałem z określeniem syntezy w przypadku CB, gdzie uzyskiwanie odpowiedniej częstotliwości było realizowane przez jakieś dziwne "łączenie" kilku częstotliwości. Może to określenie (przeczytane kiedyś w literaturze papierowej) wprowadziło mnie w błąd.

Natomiast tutaj synteza musi być wcześniej. PLL jedynie dostraja generator heterodyny (VCO) do częstotliwości podawanej przez syntezer.
Podana głowica nie zawiera niczego z tych rzeczy. Wszystko związane z ewentualną syntezą musi być gdzieś wcześniej. Więc nazywanie tej głowicy "głowicą z syntezą" jest trochę nieuprawnione. Ona ma możliwość pracy z syntezą (z PLL), ala sama jeszcze nią nie jest.
Musiała by na swojej PCB zawierać np. układ SAA1057 żeby ją tak nazwać.

W czasach masowego przestrajania polskich odbiorników na zachodni system częstotliwości bardzo znana była firma MJM, której konstruktorem i autorem rozwiązań "głowicy z syntezą" był właśnie nasz forumowy Kolega o nicku hellcat. Ta głowica była najczęściej sprzedawana razem z syntezą i wyświetlaczem w komplecie (myślę, że mogło być sprzedanych co najmniej kilkaset sztuk, jeśli nie więcej), więc można o niej mówić głowica pod syntezę lub "głowicę z syntezą". Zarzucanie Autorowi rozwiązania, że nie wie co opracował jest jednak nieco zabawne...
Pamiętam jak T.J. zarzucał błędne używanie układu UL1490N (w kilku krajowych odbiornikach, np. w radiu Dana MOT 722 i Monika MOT 728) przy napięciu niższym niż katalogowe "ramy", bo może stać się coś złego (układ może eksplodować ), gdy pokazałem, że może jednak poprawnie pracować przy jeszcze niższym napięciu zasilania niż podaje nota katalogowa, dowiedziałem się, że takie używanie tego układu jest nieprawidłowe (nie inżynierskie), więc przytoczyłem artykuł, który Tomek bardzo skrytykował. Artykuł ten napisał człowiek, który wprowadzał do produkcji ten właśnie układ scalony w krajowej CEMI. No cóż, dowiedziałem się od T.J., że ten człowiek bardzo się mylił...

Pozdrawiam
Romek

[Romekd]

Zanim się na rynku pojawiła Gloria, powstała głowica T10 w MJM, z mniejszą czułością ze względu na to, że był to
zaprojektowany do odbiorników stacjonarnych, głównie w większych miastach, lub odbierających sygnał z kablówki.
Dlatego też głowica zawiera układ ARW (AGC).
(...)

Zastanawiam się z czego wynikała mniejsza czułość Twojej głowicy w porównaniu z czułością głowicy "Gloria"... Głowica T10 zawierała we wzmacniaczu w.cz. doskonały tranzystor o małych szumach własnych, za wzmacniaczem w.cz. sprzężony przez dzielnik pojemnościowy pracował typowy mieszacz, który na bazę otrzymywał również sygnał z oscylatora. Mieszacz miał poprawną konstrukcję z szeregowym obwodem LC, zwierającym jego wejście dla sygnału p.cz. 10,7 MHz, co niwelowało skutki pasożytniczego ujemnego sprzężenia kolektora z bazą przez pojemność złącza, więc poprawiało to wzmocnienie przemiany. Mimo to zauważyłeś mniejszą czułość niż w prościutkiej "Glorii". Czy mogło to wynikać z gorszego dopasowania wejścia wzmacniacza antenowego (obwodu pierwszej bramki) z anteną przez zastosowany układ strojonego filtru wejściowego? W Glorii był on zrealizowany odmiennie (wyglądał nieco na filtr dopasowujący typu Pi, choć jeszcze nie analizowałem parametrów tego układu i jego dokładnej budowy). Najlepsze światowe odbiorniki na zakresie UKF cechowały się wyjątkowo dobrą czułością (ok. 0,7 μV z typowym pasmem przenoszenia p.cz. i przy odstępie sygnału od szumu równym 20...26 dB dla trybu MONO) oraz doskonałą odpornością na duże sygnały, choć może nie te największe, gdyż niektóre z odbiorników miały dodatkowy tłumik, który można było włączyć między anteną i głowicą (miały też pętlę ARw). Myślę jednak, że ten tłumik bardziej przydawał się podczas wyszukiwania silnych lokalnych stacji, by podczas strojenia odbiornik nie zatrzymywał się również na tych najsłabszych, przy odbiorze których nie gwarantował już wystarczająco dobrego odstępu sygnału użytkowego od szumu, pracując w trybie STEREO.

Pozdrawiam
Romek

[hellcat]

Romku,
przyznam się szczerze, że nie pamiętam czy były robione pomiary porównawcze (w końcu minęło od tego ponad ćwierć wieku), a może to była tylko opinia elektroników montujących tych głowic do odbiorników.

[hellcat]

... PLL jedynie dostraja generator heterodyny (VCO) do częstotliwości podawanej przez syntezer.

Małe sprostowanie, synteza dostraja wszystkie obwody strojone, a nie jedynie heterodyny

[atom1477]

No to i ja sprostuję
Raczej przestraja niż dostraja. Bo nie dostraja ich do częstotliwości podawanej przez syntezer, ani nawet żadnej innej ściśle określonej.
Tylko przestraja przy okazji przestrajania (dostrajania) heterodyny, zachowując mniej więcej współbieżność przestrajania.

[hellcat]

No to i ja sprostuję

Chyba własnych słów, w końcu nie ja tak napisałem.

... PLL jedynie dostraja generator heterodyny (VCO) do częstotliwości podawanej przez syntezer.

To tyle semantyki z mojej strony.

[atom1477]

Nie, chodziło mi o to:

synteza dostraja wszystkie obwody strojone

Chodzi mi o rozróżnienie że heterodynę dostraja bezpośrednio i dokładnie do zakładanej częstotliwości (tzn. do swojego kwarca taktującego).
Natomiast pozostałe obwody nie są dostrajane w taki sposób, tylko pośrednio. I synteza nie wie do czego właściwe dostraja te pozostałe obwody.
Można tam uzyskać współbieżność, ale synteza nie ma nad tym żadnej kontroli. Trzeba o to zbadać samemu odpowiednio dobierając elementy LC (co na pewno zrobiłeś, szczególnie że zrobiłeś do tego specjalne stanowisko strojeniowe).
Ja się nie czepiam, tylko po prostu w swojej poprzedniej wypowiedzi użyłeś emotkona uśmieszka, więc uznałem to za trochę luźniejsze pogaduszki i pociągnąłem temat dalej.

[hellcat]

Screenshot 2026-09-27 at 19-02-27 Orion Mini SE1025B erősítő Orion Mini ST1025 Digitális Rádió Tuner - Debrecen Hifi torony mini hifi - Jófogás.png

Jeszcze jedna ciekawostka odnośnie głowic, a właściwie jest to kompletny tuner (to tak żeby semantykę wykluczyć z rozmowy).
W 1983 roku firma Orion (jeszcze węgierski) wypuściła na rynek mini wieżę, niby nic ciekawego.
Wieża składała się z tuneru ST 1025, wzmacniacz SE 1025 i magnetofon SM 1025 w osobnych obudowach z własnymi zasilaczami.
Chciałbym tu tylko tuner pokazać, część AM to fale krótkie i średnie, natomiast UKF jest dla mnie do dziś zagadką.
Nie znam żadnego tunera komercyjnego (zza żelaznej kurtyny) gdzie pasmo UKF było strojone płynnie od 64MHz do 108MHz obejmując
po środku Japoński UKF. Główica strojona kondensatorem nie warikapem. Na dodatek jako segment miniwieży.
W środku istny mix scalaków, AM na A244D, FM to A225D i A290D (zachodnie klony DDR), preskaler ruski ECL K500-IE137, następny
dzielnik 74LS90 i stabilizator napięć uA723 węgierski MEV, filtry TOKO, izostaty Japońskie i wskaźnik częstotliwości
SLK 1442-02 firmy Sanyo.
AM to bardzo skromna konstrukcja na dodatek w moim egzemplarzu od początku nie działał, scalak był uszkodzony, a tuner nie był
tani, kosztował ponad połowę mojej ówczesnej pensji, a nie zarabiałem źle.
Niestety nie była to udana konstrukcja, typowe uszkodzenia, to przegrzewający scalak ECL, przez to wyświetlacz się zablokował na
częstotliwości najczęściej na 89,3MHz, lub pokazał krzaczki.
A teraz do meritum, tak szerokie pasmo UKF do przestojenia niesie ze sobą poważne błędy konstrukcyjnie i ograniczenia.
Spróbowałem, jak jeszcze pracowałem w MJM zestroić dobrze, ale się nie dało. Można było uzyskać koncentrując się na
pasmo OIRT lub na CCIR i wtedy wynik był zadowalający, ale żeby uzyskać całe pasmo w takiej konstrukcji to nie.
Jak poprawnie zestroiłem na środek pasma 86 MHz to na krańcach zbieżność była marna, albo żadna.
Gdzieś mam ten tuner w odmętach garażu, dałem sobie spokój z tym, fotki pochodzą z internetu.
Wzmacniacz też mam z tej serii, dostałem kiedyś, końcówka spalona z jednej strony i scalak był walnięty na wejściu
uA739, naprawiłem, w sumie działa, ale też siedzi w garażu.
W sumie sprzęt mało urodziwy, uważam że można było zrobić co do obudowy i szatę graficzne dużo lepiej i nie kosztował by więcej.

[Romekd]

Czołem.
Ciekawa konstrukcja, choć mocno uproszczona, opracowana zapewne w czasie gdy stacji radiowych na zakresie UKF nie było zbyt dużo. Głowica zawiera dwa dwubramkowe tranzystory polowe (wzmacniacz w.cz. i mieszacz) i prosty generator na tranzystorze bipolarnym, bez żadnych separatorów i wzmacniaczy, co prawdopodobnie ujemnie wpływało na jego stabilność, szczególnie przy poszerzonym przestrajaniu. W obwodach głowicy do niezbędnego minimum ograniczono również ilość filtrów LC. Obwody wzmacniacza p.cz. też zostały mocno uproszczone - cały tor zawiera tylko jeden filtr LC i jeden piezoceramiczny, więc selektywność odbiornika musiała być dość słaba, choć przy niewielkiej liczbie stacji czułość urządzenia mogła być wystarczająco duża, a niestabilność generatora, przy większej szerokości pasma przenoszenia toru p.cz. mogła być akceptowalna. Ja chyba nie spotkałem odbiornika produkcji europejskiej z tak poszerzonym zakresem fal ultrakrótkich, choć widywałem takie konstrukcje produkcji firm japońskich. Duże firmy, produkujące w latach 80. i w początkowych latach 90. zaczęły coraz większą dbałość przykładać do budowy głowicy UKF i toru pośredniej częstotliwości, w których stopniowo przybywało tranzystorów, układów scalonych i selektywnych filtrów piezoceramicznych. Gdy będę dysponował wolnym czasem, postaram się wrzucić trochę schematów tunerów produkowanych w Europie i porównać ich klasę z tunerami produkcji japońskiej, które od strony technologicznej coraz bardziej wyprzedzały firmy europejskie i brytyjskie, może poza profesjonalnymi tunerami radiowymi firmy Studer (Revox), która również w swoich wyrobach wykorzystywała najlepsze układy scalone różnych firm, w tym firm japońskich...

Pozdrawiam
Romek

[hellcat]

Romku,
masz rację, w tym okresie na Węgrzech na paśmie OIRT były tylko trzy programy, na paśmie dosyć daleko od siebie, tak że konstruktorzy głowic nie musieli się martwić specjalnie o selektywność odbiornika.
A to, że była to kiepska konstrukcja, no cuś, był to skromny tuner z miniwieży, niezależnie od tego jednak ciekawy ze względu na płynne strojenie w całym paśmie UKF.
Wydaje mi się, że konstrukcyjnie łatwiej było zrobić tak, mając cztery obwody strojone kondensatorem niż w takim układzie z przełącznikiem OIRT/CCIR.
Pasmo CCIR nie był tu przypadkowy, w tym czasie (1983) jednak Węgry graniczyły się z Austrią i z Jugosławią, ktróre to kraje na UKF-ie nadawali dużo ciekawszych programów muzycznych niż reżymowe trzy stacje na Węgrzech. Na dodatek Jugosłowiańskie stację miały audicję po węgiersku dla mniejszości węgierskiej też na UKF-ie.
Najciekawszym podzespołem w tym tunerze był (jak dla mnie) SLK-1442-02 miernik częstotliwości, w ówczesnej nomenklaturze LSI (Large-Scale Integration).
Nikt w tym czasie nic podobnego nie był w stanie wyprodukować w RWPG.
Co prawda miernik miał skromne możliwości (jak na dzisiejsze czasy) graniczna częstotliwość 3 MHz, ale miał możliwość zaprogramowania dodawania i odejmowania na UKF-ie 10,7 MHZ naturalnie po zastosowania preskalera, lub na AM-ie 450 kHz, 455 kHz,lub 469 kHz ustawione pr-kami.
A tak wygląda sam miernik, nie wylutowałem z odbiornika, jak firma Orion przestała istnieć (prywatyzacja, sprzedaż atrakcyjnych terenów fabryki, nazwę, markę) to można było kupić za bezcen tych modułów, ostatnia cena jak było to osiągalny to równowartość ok 20 zł.

[Nieliniowy]

Może na chwilę wrócę do głowic, tania dalekowschodnia głowica Gloria, z syntezą z niezłą czułością.

Dzięki za podzielenie się tym.
Dużo czytałem na tym forum o głowicach typu Gloria, ale pierwszy raz widzę schemat.

Wersja T10 pewnie ma mniejszą amplitudę heterodyny na wejściu wzmacniacza.
Nie jestem ekspertem, ale wydaje się że tradycyjna Gloria ma większą czułość z powodu dedykowanego bufora/wzmacniacza heterodyny dla syntezy.

[Nieliniowy]

We wszystkich tych odbiornikach cewki detektora stosunkowego były dwie i znajdowały się w jednym kubku aluminiowym, który ekranował obwody detektora AM i FM od reszty odbiornika. Jednak same cewki L12 i L13 nie miały własnych ekranów, a będąc umieszczone na płytce obok siebie, były ze sobą sprzężone magnetycznie, podobnie jak pozostałe podwójne obwody rezonansowe LC (były dwa takie w Jubilatach, Contessach, Ludwikach i podobnych do nich radioodbiornikach i jeden z nich widać na zamieszczonym poniżej zdjęciu).

Pozdrawiam
Romek

Trochę z tym jeszcze poeksperymentowałem i dodatkowo pociągnąłem za cyfrowy język Google AI.
Wychodzi na to że wyszło mi za mocne sprzężenie dwóch transformatorków. Są nie ekranowane i dałem tą dodatkową cewkę na cewce symetrycznej.
Zredukowanie tej dodatkowej cewki z 3 do 2 zwojów (zwoji?) zwiększyło pasmo przenoszenia i amplitudę sygnału audio. Ale pogorszyła się bardzo symetria/ zero detektora. Problem był z tym że to uzwojenie było na górnym końcu cewki. Przeniesienie go na środek uzwojenia symetrycznego znacznie poprawiło sytuacje. Nie jest perfekcyjnie ale nauka przyda się do konstrukcji radia wersja II.

Zdobyłem 20 ceramicznych filtrów 10.7MHz z pasmem 230kHz. Obecnie mam filtry na 150 kHz, a zmierzone pasmo całego wzmacniacza P.CZ. to tylko 140kHz. Uruchomię nowy wzmacniacz P.CZ. na początek z tą głowicą co zrobiłem. Może uda się uruchomić stereo.

Pytanie do was, czy ktoś był by zainteresowany porządnie zaprojektowaną (no może na bardzo mocne 30% ) płytką do kompletnego odbiornika?
Wyglądało by to tak, na jednej płytce wielkości 1/2 arkusza A4:
- głowica:
* jeden albo dwa (czy to ma sens?) stopnie W.CZ. dwu bramkowe mosfety, ARW ala Gloria T10
* mieszacz też na dwubramkowym mosfecie
* heterodyna, 3 tranzystory: właściwy generator Colpittsa, dedykowany bufor/wzmacniacz dla mieszacza bo taki mieszacz potrzebuje dużej amplitudy, i jeszcze jeden bufor dla cyfrowej skali abo syntezy
* filtr pasmowy P.CZ. podwójny LC + przedwzmacniacz P.CZ. folded cascode + jeszcze jeden podwójny LC, napięcie do ARW pobierane po przedwzmacniaczu
* strojenie, 2 ( 3 jeśli będą 2 stopnie W.CZ.) filtry pojedyncze W.CZ. + heterodyna
płytka uniwersalna dla strojenia kondensatorem powietrznym albo diodami pojemnościowymi. Właściwie jeśli kondensator powietrzny 3 sekcyjny i 2 stopnie W.CZ to pierwszy filtr przy antenie będzie niestrojony. Sekcję płytki pod kondensator powietrzny będzie można odciąć przy strojeniu diodami. Digikey i inne sklepy maja warikapy na napięcie 1..4V/7..26pF, więc nie trzeba generatora 28V. To by pewnie śmieciło..
* cewki W.CZ /heterodyny powietrzne ala Gloria. Bardzo łatwo takie wykonać w warunkach domowych. Bez mitycznych rdzeni U11

- pośrednia
* dokładnie to co na schemacie wcześniej, 3 pary filtrów ceramicznych, taki sam detektor na dwóch cewkach, pady pod wszystkie filtry LC podwójne tak żeby pasowały filtry 10x10 TOKO albo Polskie 7x7 albo samoróbki (Amazon/TEMU/Alibaba ma tanie karkasy rozmiaru 7x7)
w sumie: sześć stopni folded cascode + siódmy wspólny emiter napędzający detektor + osobnie za-ekranowany przedwzmacniacz przy głowicy

- wskaźnik zera detektora na 3 diody w stylu Unitra (mam prototyp ale zmienię parę różnicową na darlingtony albo jfet+NPN bo słaba czułość)
- wskażnik siły sygnału, drabinka 5 diodowa na pichotę (mam prototyp odpalony, działa dobrze)

- regulowany przedwzmacniacz MPX
- dekoder stereo na jakimś popularnym/dostępnym scalaku (czy ktoś ma sugestie?) to będzie jedyny układ scalony
- wzmacniacze audio na piechotę, popularny układ AB, para różnicowa z lustrem, żródła prądowe, tranzystory mocy BD135/140, moc w okolicach 1..3W na kanał.

- stabilizowane napięcie do ustalania punktu pracy tranzystorów w newralgicznych punktach, głównie P.CZ. i głowica.

Radio dostosowane do napięcia 9V ale pociągnie od 12V do 6V (jeśli stereodekoder da radę..)

Da się to zrobić na płytkach uniwersalnych, ale porządna dwustronna płytka z wbudowanym ekranem gdzie trzeba była by o niebo lepsza.
Tylko czy warto dla jednego egzemplarza?