Nietypowy przedwzmacniacz na nietypowej lampie EC900

Wzmacniacze, zasilacze itd. Schematy, parametry, konstrukcje...

Moderatorzy: gsmok, Romekd, tszczesn, OTLamp, Einherjer

STUDI_bis
375...499 postów
375...499 postów
Posty: 379
Rejestracja: wt, 26 kwietnia 2022, 19:46

Nietypowy przedwzmacniacz na nietypowej lampie EC900

Post autor: STUDI_bis »

Jak w tytule nietypowy przedwzmacniacz m.c.z zaprojektowany dla jednego z moich przyszłych projektów. Nietypowość wynika z dwóch faktów. Pierwszy to niskie napięcie zasilania, wynoszące 54 V. Drugi to nietypowa lampa jak na zastosowanie w audio lampa EC900 będąca neutrodą czyli triodą z dodatkowym ekranem pomiędzy siatką a anodą, jednocześnie będącą też selektodą czyli triodą o wydłużonej charakterystyce czyli triodą przystosowaną do regulacji wzmocnienia za pomocą zmiany napięcia polaryzacji siatki.

Moim wymogiem była wzmocnienie około 19 dB oraz napięcie na wyjściu tego stopnia rzędu 5.7 Vpp. Kolejnym założeniem było "produkowanie" drugiej harmonicznej przy jednocześnie niskim poziomie trzeciej harmonicznej a tym bardziej kolejnych wyższych harmonicznych. Dopuszczałem poziom trzeciej harmonicznej dla maksymalnego wymaganego wysterowania na poziomie niższym o przynajmniej 20 dB od poziomu drugiej harmonicznej. Dla poziomu wysterowania rzędu -20 dB ma praktycznie nie być widocznej trzeciej harmonicznej. Punktem wyjściowym były symulacje jednak nie ma to jak realny układ (użyty został inny egzemplarz tej lampy, zaprojektowanej dla stopni wejściowych telewizyjnych tunerów VHF).

Do przeprowadzenia pomiarów wykorzystany został QuantAsylum QA-403 z dedykowanym oprogramowaniem. Jest to DAC oraz ADC z przełączanymi dzielnikami zapewniający galwaniczną separację złącza USB od generowanych i mierzonych sygnałów.

Najpierw podstawa a dokładnie punkt wyjścia czyli schemat ideowy (nc odkrywczego zwykły stopień oporowy o podstawie katodowej):
pre_EC900_schema.png
Przechodzimy do najciekawszego czyli zestawienia wyników pomiarów THD z rozbiciem na poszczególne harmoniczne. Wartość THD poniżej poziomu -100dB czyli 0.001% zostały "przycięte" do tejże wartości.
pre_EC900_THD-data.png
Dodaję jeszcze prosty wykres obrazujący zmiany każdej harmonicznych w funkcji napięcia sygnału wejściowego.
pre_EC900_THD-graph.png
Uzyskane wartości z pomiarów rzeczywistego układu są moim zdaniem wysoce ciekawe. Symulacje sugerowały, że harmoniczne czwarta i wyższe pojawiają się tylko w pobliżu założonego poziomu maksymalnego wysterowania czyli dla około 5.7 Vpp. Trzecia harmoniczna szybko malała wraz ze zmniejszaniem poziomu wysterowania. Przedstawiony wykres daje jeszcze jedną ciekawą cechę - otóż przebieg poziomu drugiej harmonicznej wyrażonej w skali decybelowej jest proporcjonalny do poziomu sygnału wejściowego w skali decybelowej.

Na wykresie widać jeszcze, że trzecia i wyższe harmoniczne w zakresie małych sygnałów wejściowych rosną wraz ze spadkiem wysterowania. Ta pozorna sprzeczność to efekt tego że na pomiar THD (z wykorzystaniem FFT) mają wpływy zarówno szumy jak i zakłócenia. Układ poddany pomiarom to klasyczny "pająk" czyli brak ekranowania oraz brak też dbałości o czystość zasilania (proste przetwornice step-up dla anodowego oraz step-down dla żarzenia) - jednakże ocena poziomu szumów, SNR nie było celem tych pomiarów a jedynie potwierdzenie charakteru rozkładu harmonicznych. Jak na moje potrzeby wyniki są lepsze niż dla lampy EF95 połączonej w triodę. Małe rozmiary lampy EC900 (jest ona nieco niższa od EF95) są dla mnie też pożądaną cechą.

Jeszcze tytułem wyjaśnienia: poziom wysterowanie około -18 dB to mniej więcej poziom dla którego mam uzyskać mocy wyjściową wzmacniacza hybrydowego równą 1 W dla obciążenia 8 Ω. Pełna moc wyjściowa około 33W przy progu obcinania sygnału wyjściowego.

Na koniec już tylko informacyjnie załączam pozyskane charakterystyki anodowe lampy EC900 oraz dopasowany do nich model SPICE.
EC900.png

Kod: Zaznacz cały

**** EC900 ******************************************
* Created on 10/29/2026 05:26 using paint_kit.jar 3.1 
* www.dmitrynizh.com/tubeparams_image.htm
* Plate Curves image file: EC900.bmp
* Data source link: 
*----------------------------------------------------------------------------------
.SUBCKT TRIODE_EC900 1 2 3 ; Plate Grid Cathode
+ PARAMS: CCG=3P  CGP=1.4P CCP=1.9P RGI=2000
+ MU=94.38 KG1=150 KP=148 KVB=201 VCT=0.194 EX=1.33 
* Vp_MAX=60 Ip_MAX=5 Vg_step=0.2 Vg_start=0 Vg_count=8
* Rp=4000 Vg_ac=55 P_max=40 Vg_qui=-48 Vp_qui=300
* X_MIN=209 Y_MIN=146 X_SIZE=1043 Y_SIZE=729 FSZ_X=1938 FSZ_Y=1038 XYGrid=false
* showLoadLine=n showIp=y isDHT=n isPP=n isAsymPP=n showDissipLimit=y 
* showIg1=n gridLevel2=n isInputSnapped=n  
* XYProjections=n harmonicPlot=n dissipPlot=n 
*----------------------------------------------------------------------------------
E1 7 0 VALUE={V(1,3)/KP*LOG(1+EXP(KP*(1/MU+(VCT+V(2,3))/SQRT(KVB+V(1,3)*V(1,3)))))} 
RE1 7 0 1G  ; TO AVOID FLOATING NODES
G1 1 3 VALUE={(PWR(V(7),EX)+PWRS(V(7),EX))/KG1} 
RCP 1 3 1G   ; TO AVOID FLOATING NODES
C1 2 3 {CCG} ; CATHODE-GRID 
C2 2 1 {CGP} ; GRID=PLATE 
C3 1 3 {CCP} ; CATHODE-PLATE 
D3 5 3 DX ; POSITIVE GRID CURRENT 
R1 2 5 {RGI} ; POSITIVE GRID CURRENT 
.MODEL DX D(IS=1N RS=1 CJO=10PF TT=1N) 
.ENDS 
*$
Nie masz wymaganych uprawnień, aby zobaczyć pliki załączone do tego posta.
ballasttube
3125...6249 postów
3125...6249 postów
Posty: 3891
Rejestracja: czw, 25 marca 2010, 00:12

Re: Nietypowy przedwzmacniacz na nietypowej lampie EC900

Post autor: ballasttube »

Witam Kolegę Autora postu i Wszystkich Koleżeństwa.
A propos tego tematu wrcam z uporem, może godnym
lepszej sprawy:-), do lamp mikrofalowych jako wzmacniacze
niskoszumne m.cz.Jako, że mikrofalom bliżej do VHF,niż do m.cz.
Czytałem via Google o możliwości zastosowania tych lamp
do m.cz. i ponoć ich doskonałych własnościach pod kątem szumów.
Załączam tutaj dane lampy"radarowej" metalowo-ceramicznej,
typ ML7698, też triody, z zapytaniem do Kolegi, co sądzi o
możliwości zastosowania tej lampy w takim właśnie celu.
Lampa jest fizycznie niewielka, coś, jak śruba M10 z kilkoma
nakrętkami na nią nakręconymi:-). Jest konstrukcyjnie
dedykowana do pracy z uziemioną siatką. Ale dla m.cz.
może to nie jest przeszkodą?
Jedyny może szkopuł, to to, że ma jeden koniec żarzenia
połączony konstrukcyjnie z katodą. I pewnie będzie wymagała
przez to żarzenia prądem stałym? I minusa s1 nie w katodzie.
Ciekaw jestem Kolegi opinii.
Pozdrawiam Wszystkich Koleżeństwa.
Jacek"b/t"
Screenshot 2022-11-27 at 01-27-36 ML7211 ML7698 - 7211.pdf.png
Screenshot 2022-11-27 at 01-27-53 ML7211 ML7698 - 7211.pdf.png
Screenshot 2022-11-27 at 01-28-14 ML7211 ML7698 - 7211.pdf.png
Screenshot 2022-11-27 at 01-29-26 ML7211 ML7698 - 7211.pdf.png
Nie masz wymaganych uprawnień, aby zobaczyć pliki załączone do tego posta.
STUDI_bis
375...499 postów
375...499 postów
Posty: 379
Rejestracja: wt, 26 kwietnia 2022, 19:46

Re: Nietypowy przedwzmacniacz na nietypowej lampie EC900

Post autor: STUDI_bis »

Konstrukcja mechaniczna jest rzeczywiście upierdliwa. Ale jak tak chcesz planarnej triody to w dawnych czasach produkowane takie, które nawet nadadzą się do wlutowania wprost w PCB:

https://www.r-type.org/exhib/aaa1079.htm

Generalnie to reszta cech tych lamp jest super. Jednak z racji ich zastosowań nie dbano aż tak o szumy śrutowe katody mające charakter 1/f jak w przypadku EF86. Dla środka pasma akustycznego oraz i zakresu UHF to nachylenie charakterystyki siatkowej w drugorzędnym połączeniu ze współczynnikiem wzmocnienia decydowało o niskich szumach wzmacniacza w.cz. Szum śrutowy katody był nieistotny dla wzmacnianych setek megaherców.

Odpowiednik 7462 czyli 8083 (nie mylić jej z M8083 !) była całkiem niedawno na eBay'u, ale jej cena....
STUDI_bis
375...499 postów
375...499 postów
Posty: 379
Rejestracja: wt, 26 kwietnia 2022, 19:46

Re: Nietypowy przedwzmacniacz na nietypowej lampie EC900

Post autor: STUDI_bis »

Mała errata, niestety oprogramowanie opisuje wartości THD bardzo małą czcionką i cyfry 5 oraz 6 cięźko odróżnić.
pre_EC900_THD-data.png
pre_EC900_THD-graph.png
Nie masz wymaganych uprawnień, aby zobaczyć pliki załączone do tego posta.